CEO's maken zich zorgen over geopolitieke bedreigingen, maar zien kansen in innovatie en AI

CEO's maken zich in toenemende mate zorgen over de impact van geopolitieke spanningen en het tempo van technologische ontwikkelingen op hun bedrijfsvoering. Zes op de tien CEO's vraagt zich af of hun organisatie het tempo van technologische ontwikkelingen bij kan houden. Tegelijkertijd rapporteert de 29e editie van PwC's wereldwijde CEO-survey dat bedrijven die investeren in innovatie en in het vertrouwen van stakeholders, beter presteren dan hun minder vooruitstrevende branchegenoten.  

·                 57% van de Nederlandse CEO's maakt zich zorgen of hun bedrijf snel genoeg kan veranderen om het tempo van technologische ontwikkelingen bij te houden 

·                 46% van de Nederlandse CEO's noemt weerstand tegen verandering de grootste uitdaging bij het vergroten van productiviteit 

·                 61% van de Nederlandse CEO's versterkt de cyberbeveiliging in reactie op toenemende geopolitieke risico's 

·                 81% van de Nederlandse CEO's heeft internationale investeringsplannen het komende jaar, tegenover 54% wereldwijd 

Nederlandse CEO’s maken zich - meer dan hun internationale collega’s - zorgen over de impact van geopolitieke onrust (37% tegenover 23% wereldwijd). “Deze CEO's opereren in een zeer open Nederlandse economie en de wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitieke spanningen en technologische ontwikkelingen vragen om wendbaarheid en veerkracht van organisaties. Het is daarom essentieel dat we blijven investeren in innovatie en in het vertrouwen van onze stakeholders,” aldus Maarten van de Pol, CEO van PwC Nederland. De beschikbaarheid van talent staat met 34% ook hoog op het lijstje met zorgen van Nederlandse CEO's, internationaal worden cyberrisico's met 31% als grootste bedreiging gezien. 

Opvallend is dat Nederlandse CEO’s zich minder druk maken over importheffingen vanuit de Verenigde Staten; 75% verwacht geen impact op het bedrijfsresultaat, terwijl 22% een daling voorziet. Dit kan worden verklaard door de relatief beperkte exportstroom naar de VS en het feit dat de uiteindelijke tarieven lager uitvallen dan aanvankelijk verwacht. Tegelijkertijd zien we dat tarieven als instrument worden gebruikt om geopolitieke druk te zetten en blijven bijdragen aan de toenemende onzekerheid op de internationale handelsstromen. 

Tempo van technologische ontwikkelingen en interne weerstand 

Zes op de tien Nederlandse CEO’s vraagt zich af of hun organisatie het tempo van technologische ontwikkelingen, zoals AI, kan bijbenen. Dit hangt nauw samen met de beschikbaarheid van de juiste vaardigheden, maar ook met interne weerstand tegen verandering. Bijna de helft (46%) van de respondenten noemt deze weerstand als grootste uitdaging bij het verhogen van productiviteit. "Nederlandse CEO's hebben een realistische kijk op zowel de kansen als de risico's van AI," aldus Van de Pol. "Ze zien in dat AI transformationeel kan zijn voor hun bedrijf, maar zijn zich tegelijkertijd zeer bewust van de complexiteit en potentiële valkuilen. Deze nuchtere benadering is typerend Nederlands en geeft hen juist een voorsprong bij het verantwoord implementeren van AI-technologieën.” 

Het overgrote deel van de wereldwijde en Nederlandse respondenten van de CEO Survey past AI in bescheiden mate toe in werkstromen en processen. 15% van de Nederlandse respondenten rapporteert omzetgroei door AI, en 24% ziet kostenreductie. Wereldwijd zijn deze percentages respectievelijk 29% en 26%. Bedrijven met een sterke AI-basis – denk aan een duidelijke strategie, investeringsniveau en data-infrastructuur – realiseren vaker omzetgroei en kostenreductie. Van de Pol: “Het succes van technologische transformatie hangt niet alleen af van investeringen in technologie, maar vooral van de bereidheid om te veranderen. Leiderschap en een duidelijke strategie zijn hierbij cruciaal." Een sterke innovatiebasis in Nederland biedt kansen: 66% van de Nederlandse CEO's (ten opzichte van 50% wereldwijd) ziet innovatie als een kritische randvoorwaarde van de bedrijfsstrategie.   

Vertrouwen als fundament van duurzame waardecreatie 

Uit de CEO-survey blijkt dat vertrouwen tussen bedrijven en stakeholders een essentiële rol speelt, vooral bij de toepassing van nieuwe technologieën zoals AI. Bij een vergelijking van de beursgenoteerde bedrijven in de wereldwijde respondentengroep kwam naar voren dat bedrijven met weinig vertrouwensproblemen de afgelopen twaalf maanden gemiddeld negen procentpunten meer aandeelhouderswaarde realiseerden dan bedrijven met veel problemen. “Vertrouwen vormt het fundament van duurzame waardecreatie. Bedrijven die investeren in transparantie en verantwoord gebruik van technologie, creëren niet alleen waarde voor hun aandeelhouders, maar ook voor de samenleving als geheel,” verduidelijkt Barbara Baarsma, hoofdeconoom PwC Nederland. 

Nederlandse CEO’s zijn actiever op het gebied van internationale investeringen dan hun wereldwijde collega’s. 81% van de Nederlandse CEO’s heeft internationale investeringsplannen voor het komende jaar, tegenover 54% wereldwijd. Duitsland is het favoriete investeringsland, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten. De populariteit van het Midden-Oosten en India neemt toe. De komende drie jaar verwacht 64% van de Nederlandse CEO’s één tot drie acquisities te doen, vooral om marktaandeel te vergroten. Wereldwijd ligt dit percentage op 38%. 

Vooruitzichten economie en eigen bedrijf   

Onzekerheid en technologische uitdagingen leiden ertoe dat de ondervraagde CEO's met enige voorzichtigheid kijken naar de vooruitzichten voor hun eigen bedrijf de komende twaalf maanden. Zowel wereldwijd als in Nederland heeft slechts dertig procent van de CEO's veel vertrouwen in omzetgroei de komende tijd. Ze zijn positiever over hun nationale economie en de wereldeconomie. “Dat noem ik het ‘macro-optimisme versus micro-realisme'. Bedrijven weten dat ze omzet uiteindelijk verdienen met executie, en juist daar zitten de knelpunten. De economie draait nu best goed, maar omzetgroei realiseer je pas als de fundamenten voor veranderingen binnen je bedrijf op orde zijn. Daarnaast spelen krapte op de arbeidsmarkt, gebrek aan stikstofruimte en een overvolle infrastructuur de groeiambities van Nederlandse bedrijven parten. Nederlandse CEO’s zijn dus weliswaar positief over de conjuncturele vooruitzichten, maar deze structurele factoren remmen de groeiambitie. Het is daarom belangrijk dat het nieuwe kabinet deze knelpunten aanpakt. Alleen zo kunnen we het toekomstige verdienvermogen van Nederland waarborgen,” besluit Baarsma. 

Aan de 29e editie van PwC's wereldwijde CEO-survey deden 4.454 CEO's mee, waarvan 93 uit Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode oktober en november 2025.